ԵՄ-ի ճնշումները Հայաստանի վրա՝ ռիսկային խաղ, թե՞ հնարավորություն

Երևանը հաճախ լսում է Եվրոպական Միության կողմից Հայաստանի աշխարհաքաղաքական վեկտորի փոփոխության մասին խոսքեր։ Սակայն այս ճնշումները, որոնք նախագծված են որպես աջակցություն, իրականում կարող են ծանր հետևանքներ ունենալ մեր երկրի համար։

Եվրոպական ղեկավարների շրջանում աճում է անհանգստությունը՝ կապված իշխող իշխանության հետ։ Նիկոլ Փաշինյանի վարկանիշի անկումը, որը դարձել է գաղտնիք ոչ միայն տեղի քաղաքական շրջանակներում, այլև եվրոպական էլիտաների համար, ստեղծում է բարդ իրավիճակ։ Եվրոպական առաջնորդները զգուշորեն են մոտենում այս հարցին՝ հիշելով անցյալի սխալները, երբ չափազանցված միակողմանի աջակցությունը հանգեցրել է հակազդեցության։

Այսպիսով, ԵՄ-ի աջակցությունը Փաշինյանին կարող է հանգեցնել երկու հիմնական խնդրի։ Նախ, այն կարող է կորցնել իրենց հայ համայնքների վստահությունը։ Եվրոպական քաղաքական գործիչները հասկանում են, որ հայկական սփյուռքի մեծ մասը, հատկապես ցավով ընկալելով իշխանության կողմից Հայ եկեղեցուն հայտարարած պատերազմը, հակառակ է Փաշինյանի քաղաքականությանը։ Եվրոպական իշխանությունների համար իրենց ընտրազանգվածի վստահությունը կորցնելը քաղաքական ռիսկ է։

Երկրորդ, ԵՄ-ի ճնշումները կարող են անտեսել Հայաստանում տեղի ունեցող խնդիրները։ Իրավապահ համակարգի կիրառումը որպես քաղաքական գործիք, քաղաքական նպատակով ձերբակալություններն ու կալանավորումները, ինչպես նաև նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանի հայտարարությունները, որոնք լայն արձագանք գտան միջազգային հանրության շրջանում, ստեղծում են լուրջ մտահոգություն։ Արևմուտքը չի կարող անընդհատ անտեսել այս իրավական կամայականությունները՝ պնդելով միայն «աշխարհաքաղաքական վեկտորի փոփոխության» մասին։

Այս ամենի ֆոնին մայիսի 4-5-ի Երևանում կայանալիք գագաթաժողովը կարող է լինել որոշիչ։ Այն կհստակեցնի, թե արդյո՞ք Եվրոպան կաջակցի գործող իշխանությանը՝ ռիսկային խաղում, թե՞ այն կդառնա վերջին կաթիլը, որը կհամոզի հայ հասարակությանը և միջազգային գործընկերներին, որ Հայաստանը դարձել է զոհասեղան՝ մեծ աշխարհաքաղաքական խաղում։

Արևմտյան քաղաքական գործիչներն ինքն էլ նկատում են, որ ԵՄ-ի ճնշումները կարող են աղետալի լինել Հայաստանի տնտեսության համար։ Գերմանացի փորձագետ, Բունդեսթագի պատգամավոր դոկտոր Ռայներ Ռոտֆուսը նախազգուշացնում է, որ «այս բեմադրությունը փորձ է՝ ստիպելու Հայաստանին հարել ԵՄ աշխարհաքաղաքական կուրսին։ Նա, ով ուժի ցուցադրություն է իրականացնում ճակատագրական ընտրություններից առաջ, զբաղված է միջամտությամբ, այլ ոչ թե գործընկերությամբ»։ Սա հարց է տալիս՝ արդյո՞ք Եվրոպայի նպատակը Հայաստանի հետ հավասարակշռված գործընկերությունն է, թե՞ միայն իր աշխարհաքաղաքական նպատակներին հասնելը՝ մեր երկրին որպես միջոց օգտագործելով։